Regio: Friuli

Friuli heeft een torenhoge reputatie als het gaat om witte wijnen. De streek ligt aan de grens met Slovenië en de Adriatische zee, op de heuvelachtige uitlopers van de Alpen. Een gedeelte van Friuli was ooit onderdeel van Oostenrijk-Hongarije. Je ziet het nog terug aan de gebouwen in de stad als Triëst, maar verder is dat stuk geschiedenis in de tijd opgegaan. 

Als toerist moet je hier een bezoekje brengen aan Cividale del Friuli, een klein bergstadje van grote schoonheid. Maar voor de wijn moest ik me melden in Cormòns. Dit stadje is het hart van de Collio dat, samen met Colli Orientali, het beste gebied van Friuli vormt.

De streek dankt zijn uitstekende reputatie aan de unieke combinatie van een eigen micro klimaat met bijzondere bodem met gelaagde structuur. De wijnstokken staan hier afwisselend in lagen waterdoorlatend zandsteen en sponsachtige lagen mergel. De dagen zijn warm. Overdag waait er een thermische wind uit de zee. ‘s Nachts daalt de temperatuur met de koele wind die uit de Alpen waait. Dat grote verschil tussen dag en nacht temperatuur is ook hier de basis voor de aromatische ontwikkeling van de druif.

Collio was het eerste gebied in Italië dat eind jaren ‘60 moderne keldertechnieken voor het maken van witte wijn omarmde. Tot dan toe was Italiaans wit vaak oxidatief. Modernisering in de kelder door onder andere temperatuur gecontroleerde vergisting, pneumatische persen en meer hygiëne, leidde tot frisse en zuivere wijnen. Een stijl die overal in Italië navolging heeft gekregen. Ondanks dat succes is er -naar mijn idee- ook een keerzijde. Goede wijnen worden in de wijngaard gemaakt en niet in de kelder. Friuli’s in de kelder ‘gemaakt’ en aantal van de (beroemdere) domeinen leunt erg op techniek, met vooral veilige wijnen als resultaat. En het moet gezegd: Ik heb hier praktisch geen slechte wijn geproefd, maar ook heel weinig spannends.

Zoals overal in Italië gaat mijn interesse vooral uit naar lokale druivenrassen. Wijnen gemaakt van de van oudsher aangeplante friulano en ribolla gialla druiven die ook hier door relatieve nieuwkomers als de pinot grigio en sauvignon blanc inmiddels voorbij zijn gestreefd, lag dan ook voor de hand.

Ik heb meer gevonden dan waar ik op had gehoopt.

 

Ontdek de wijnen van de makers:

Paolo Mason en Luigi Schiochet horen bij de voorhoede van de nieuwe generatie wijnmakers uit Collio. Hun focus ligt dan ook niet op de techniek van het wijnmaken waar de regio in de jaren zestig en zeventig zo beroemd mee werd, maar op de natuur die hem voortbrengt. Zelf zeggen ze het zo: “De eenvoudige wijnstok doet het buitengewone werk om in zijn vrucht de rijkdom van de ondergrond, de warmte van de zon, de kracht van de wind en de aroma’s van de natuur in te sluiten. Wij hebben de taak om deze vrucht met respect in wijn te veranderen, gebruikmakend van onze knowhow om alle functies te behouden.” Ponca is overigens de lokale naam waarmee de samenstelling van de bodem (afwisselend zandsteen en mergel) wordt aangeduid. 


.
Toen Paolo en Luigi in 2004 begonnen op hun 35 hectare grote landgoed, besloten ze om het areaal niet volledig te benutten voor de wijnbouw. Naar hun idee is de biodiversiteit van de omgeving minstens zo belangrijk. Slechts 14 hectare wordt dan ook gebruikt voor  wijngaarden, terwijl de rest wordt bedekt door bos of weiland. Ook bij de selectie van de wijnstokken kozen Mason en Schiochet voor inheemse soorten die het best aangepast zijn aan de bodem en de klimatologische omstandigheden.

La Ponca ligt in het deel van Collio dat bekend staat om zijn ribolla gialla. En hoewel de friulano en malvasia van La Ponca beide erg goed zijn, is hun ribolla gialla echt geweldig. De wijn is erg schoon, mineraal en makkelijk doordrinkbaar. Wat mij betreft is dit de wijn die iedere liefhebber van Chablis minstens een keer in zijn of haar leven gedronken moet hebben. 

Domein Terre del Faet is van wijnmaker Andrea Drius die hoort bij een nieuwe generatie wijnmakers uit Collio die gezamenlijk op zoek zijn naar de hoogst haalbare expressie van de wijnen uit hun streek. Deze jonge honden willen Collio naar nieuwe toppen brengen.

Andrea heb ik ontdekt via een oenoloog die mij wegwijs maakte in de regio. We hadden afgesproken voor de Lunch bij Trattoria La Subida. Het was bloedheet, maar ze hebben een fijn overdekt  terras met een hoog doe-het-zelf gehalte, dat half in een bos ligt met weids uitzicht over wijngaarden. Het eten is zoals een trattoria betaamt, eenvoudig maar verzorgd en de wijnkaart is fijn. Op dit terras zou ik iedere week wel willen eten. Hoewel ik mijn gids duidelijk had gezegd op zoek te zijn naar een mooie ribolla gialla of friulano, bestelde hij tijdens onze kennismakingslunch malvasia. Ik was een beetje verbaasd, maar heb gelukkig verder niets gezegd, de wijn was zó mooi; subtiel, een zilte toon, maar ook witte perzik, balans en frisheid.


.
Tijdens mijn bezoek aan het domein, de volgende dag, werd me ook duidelijk waarom de wijn zo goed was. Andrea Drius is opgegroeid tussen de wijnranken in Gormòns, aan de grens met Slovenië. Na het overlijden van zijn grootvader kreeg hij de zorg over de twee hectare familiewijngaarden. De druiven waren bestemd voor de verkoop, maar door zijn fascinatie met wijn wilde hij niets liever dan zelf wijn maken. Zijn studie oenologie kwam daarbij goed van pas en na enkele experimenten bracht hij in 2012 zijn eerste wijn op de markt.

Hoewel hij dus pas enkele jaren bezig is, heeft Andrea een diepe kennis van zijn streek en de verschillende wijngaarden; uitgesproken ideeën over het werk in de wijngaard en de kelder; 40 tot 60 jaar oude wijnstokken; en veel goede vrienden die ook wijnmaken. Overigens doet hier het vreemde fenomeen zich voor dat in Frankrijk altijd ‘dik’ wordt gedaan over de ouderdom van de wijnstokken. Oude stokken, zoals Andrea deze heeft, lijden minder snel onder droogte vanwege hun diepe wortelstelsel. Ook leveren ze vanwege hun lagere rendementen potentieel betere wijnen. Dat vindt je in Frankrijk dus terug op het etiket: ‘veilles vignes’. In Italië hoor ik er eigenlijk nooit iemand over.

Om de regio opnieuw met wijn te kunnen definiëren gelooft Andrea dat het antwoord ligt in het verleden; wanneer je als wijnmaker teveel in moet grijpen, dan doe je dus iets verkeerd. Voor Andrea draait alles om de kwaliteit van de druif. Is die goed dan is het in zijn ogen de taak van de wijnmaker dat hij deze kwaliteit in de wijnkelder niet verpest. 

Vroeger stonden hier de verschillende witte druivenrassen door elkaar aangeplant en werd er één wijn van gemaakt. Andrea heeft gekozen voor de inheemse soorten friulano en malvasia.  En dat levert complexe wijnen op met veel structuur en mineraliteit die ook na meerdere glazen interessant blijft om te drinken.

 Cormòns restaurants:

La Subida, vlakbij Terre del Faet, heeft zowel een eenvoudige Osteria als een Trattoria met een michelinster en een geweldig hotel.

Osteria La Subida (Via Subida 53A, Cormòns, + 39 0481 61689) houtje-touwtje terras met adembenemend uitzicht, heerlijke wijnkaart, ik wou dat ik dit op loopafstand had.

Enoteca di Cormòns (Piazza XXIV Maggio, Cormòns, +39 0481 630371) must visit, bijna alles wat er in Collio gemaakt wordt kan je er proeven.

Trattoria Al Cacciatore (Via Subida 52, Cormòns, + 39 0481 60531) bekroond met een michelinster, maar zoals vaker in Italië hou ik meer van de Osteria. Hoewel de wijnkaart alleen is al het bezoek waard.

Phone: +31 (0)6 1971 8525
Bickerswerf 31, Amsterdam